Zeytinli Ada'dan Kyzikos Antik Kenti'ne ERDEK'te Bir Gün

Erdek sadece yazlıkçıların bildiği bir sahil kasabası değil. Zeytinli Ada’nın gizli manastırlarından Kapıdağ’ın eski liman kenti Kyzikos’a kadar uzanan zengin bir geçmişi var. Erdek'te bir günde Zeytinli Ada'dan Kapıdağ Yarımadası'na ve Kyzikos Antik Kenti'ne kısa bir yolculuğa çıktık.

Bahar kendini iyiden iyiye hissettirmeye başlamıştı. Marmara Denizi’nin güneyinde Erdek’te Cumhuriyet Meydanı’nda, asırlık çınarların serin gölgesinde çevreme bakındım. Çocuklar koşturuyor, güvercinler meydanın telaşına alışkın, sakin sakin yem topluyordu.

Atatürk Anıtı

Erdek’te görülecek yerlerin başında Atatürk Anıtı gelir. Yurdumuzun hemen her kentinde bir Atatürk anıtı vardır ama Erdek’teki Erdek’e özeldir.

Anıt geometrik bir kaide üzerinde yükselmiyor. Bunun yerine Atatürk ile birlikte bağımsızlık için mücadele eden, acı çeken ve can verenler ile birlikte yükseliyor. Geleceğe umutla bakabilmek için yapılan kurtuluş savaşını anlatan bir anıt.

Anıtın yapımı 1982 yılında tamamlanmış.

("ERDEK ATATÜRK ANITI" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

Erdek Çay Bahçeleri

Erdek'in tarihi dondurmacıları tezgahlarını açmışlar, her yaştan çocuklar da dondurma almak için koşarak gelmişler. Ben dondurma hakkımı öğleden sonraki saatlere bırakıp çay bahçelerinden hangisine oturayım diye düşündüm. Sonunda birini seçtim. Limana yakın masalardan birine otururken çay bardaklarında şeker karıştıran kaşıkların sesini bir marş gibi dinledim. Garsondan sade bir Türk kahvesi istedim.

Limanda irili ufaklı tekneler sıralanmış, bazılarında hazırlıklar devam ediyor. Saat onbirde Marmara Adası'na kadar giden arabalı vapurun sesini duydum. Çok geçmeden Zeytinli Ada'nın arkasından geçip uzaklaştı.

Zeytinli Ada

Küçücük bir ada vardı karşımda. Yaklaşık olarak 180 m boyunda ve 70 m eninde, sadece 8 dönümlük bir alan üzerinde. Bir futbol sahası kadar... Küçücük ama adadaki şifalı sular, antik çağlarda bile insanların dikkatinden kaçmamış.

Zeytinli Ada'da ilk yerleşimler MS 4.yüzyılda başlamış ve zamanla adada bir manastır, kiliseler, bir vaftizhane, hamamlar ve başka yaşam alanları boy göstermiş.

2013 yılında dönemin Kazı Başkanı Prof. Dr. Nurettin Öztürk ile Zeytinli Ada'yı gezme şansımız olmuştu. Adım adım gezdik adayı. Dünyanın en büyük vaftiz havuzunu, o dönem kullanılan fırınları ve kiliseleri beraber gezdik. Nurettin Hoca'nın anlatımıyla yaptığımız tur, bugüne dek, en özel Çekirdek Gezi'miz olmuştu,

Adanın, bir arkeopark olarak ziyarete açılması planlanıyordu. Zeytinli Ada'yı tekrar gezmek için uzun zamandır o günü bekliyoruz.

("ZEYTİNLİ ADA" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

Erdekli Erguvan

Kahvemi yudumladıktan sonra güzel havanın tadını çıkarmak için biraz yürüdüm. Otomatik Meteoroloji İstasyonu'nun yanında, sahilde her bahar çiçek açan arkadaşımın yanına vardım: Erdekli Erguvan.

Öğrendiğime göre yaklaşık 25 yıl önce güçlü bir fırtınada gövdesi kırılmış olsa da her bahar pembe çiçeklerini açmaya devam ediyor. Onun bu yaşam mücadelesini her bahar görmek heyecan verici.

Erguvan ağaçları Nisan ve Mayıs aylarında açarlar çiçeklerini. Bu mevsimde Erdek'e gelip de onu fark etmemeniz imkansız.

("Kırılmış, Devrilmiş ama Pes Etmemiş: ERDEKLİ ERGUVAN" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

Çuğra Sahili

Erdekli Erguvan ile vedalaştıktan sonra Çuğra sahilinde yürüdüm. Burası yaklaşık 4 km uzunluğunda bir sahil. Harika bir kumsalı vardır. İnce altın tanesi gibi kumu ve sığ sahili deniz içinde top oynamak isteyenler için çok keyiflidir. Bu sığ denizde yaz aylarında çocukların neşeli çığlıkları eksik olmaz.

Pek çok otel, motel ve pansiyon bu bölgededir. Yeme içme mekanları da kendilerini göstermek için çalışır durur. Yaz aylarına henüz zaman var ama hazırlıklar başlamış bile.

Kapıdağ Yarımadası

Kapıdağ Yarımadası'nın tamamı Erdek ilçesidir. Çuğra kumsalından başka denize girilebilecek başka kumsallar da vardır. Erdek'e sadece 7 km uzaklıktaki Ocaklar köyü bunlardan biridir...

Neredeyse tamamı ormanlık alan olan Kapıdağ Yarımadası'nda görmeye değer iki şelale de var. Biri Ormanlı köyündeki Ormanlı Şelalesi, diğeri ise Ballıpınar köyüne yakın Ballıpınar Şelalesi.

("ERDEK BALLIPINAR ŞELALESİ" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

("ERDEK ORMANLI ŞELALESİ" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

Ballıpınar'dan söz etmişken burada yetiştirilen mor soğanların coğrafi işaret olduğunu hatırlatmam gerekir. Cumartesi ve pazartesi günleri kurulan pazarlarda mor soğan kolayca bulunur. Ayrıca Erdek lezzetlerinde zeytincilik de çok önemli bir yer tutar. Zeytin, zeytinyağı, zeytin sabunu gibi ürünleri pazarlardan başka dar sokaklardaki dükkanlarda da göreceksiniz.

Kapıdağ Yarımadası’nın iç kesimlerinde yer alan Kirazlı Manastırı, yarımadanın güneyinden Ballıpınar köyüne giden yol üzerinde eski bir manastırdır. 1920'li yıllara kadar kullanılan tarihi yapı, manastırı kullanan Rumların mübadele nedeniyle Erdek'ten göçmesiyle sahipsiz kalmış. Günümüzde sadece bazı duvarları ayakta kalabilmiş. Burası ağaçların arasında yemyeşil bir alan. Piknik yapmak ve doğanın içinde güzel zaman geçirmek isteyenlerin uğrak yeri.

("KİRAZLI MANASTIRI" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

Kapıdağ Yarımadası'nın belki de en özel yeri karayla bağlantısını sağlayan Kıstak. Bir yarımadayı karaya bağlayan, iki yanı su, dar kara parçasına kıstak denir. Uydu görüntüsünden bile, kıstağın sulak bir alan olduğu anlaşılıyor. Tarihçiler, bir zamanlar Kapıdağ'ın bir ada olduğunu söylerler.

Bandırma'dan Erdek'e karayoluyla gittiğinizde bu kıstaktan geçersiniz. Önce Bandırma Körfezi'ni, ardından Erdek Körfezi'ni görürsünüz.

Kyzikos Antik Kenti

Kıstağı geçerken Kapıdağ Yarımadası'nın güney yamaçlarını manzaranızı süsler. Birkaç bin yıl önce bu yamaçlarda Kyzikos Antik Kenti vardı. Burası antik dönemden Roma dönemine kadar çok önemli bir ticaret merkeziydi. Üç limanı olan ve kendi parasını basabilen bir kent. Ancak MS 117 yılındaki yıkıcı bir depremle sarsıldı.

MS 124 yılında Roma İmparatoru Hadrianus Kyzikos'u da ziyaret etmiş ve kentin zararlarını karşılaması için destek olmuş. Yaralarını sarmaya çalışan Kyzikos, daha sonra yine büyük bir depremle sarsılınca bu kez yerle bir olmuş.

Düzler köyünde Hadrian Tapınağı’nı gün yüzüne çıkarmak için kazı çalışmaları devam ediyor. Bu alanda yürümek zamanda yolculuk yaptığımı hissettirir bana. Tapınağın basamaklarından başka bir şey kalmamış günümüze kalan.

Yapımına başlanırken Zeus'a adanan tapınak, Roma İmparatoru’nun yardımından sonra Hadrianus'a adanır. Hadrianus Tapınağı’na en dikkat çeken buluntu, devasa sütun başlığı. Roma döneminin en büyük sütun başlığını görmeden geçmemek gerek.

Bir zamanlar Kyzikos'un ne kadar görkemli bir kent olduğunu bu videoda izlemelisiniz.

("KYZİKOS HADRİAN TAPINAĞI" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

("Kral Kyzikos Nasıl Öldürüldü ve Argonautlar Destanı" başlıklı yazımızı okumak için tıklayınız.)

Erdek’te Günbatımı

Size Kapıdağ Yarımadası'nı anlatırken Güneş yavaş yavaş Zeytinli Ada'nın ardından batıyordu. Tarihi dondurmacılardan birinden iki top dondurma aldım ve günbatımını izledim.

Çay bahçelerinde, yaz aylarındaki kadar olmasa da kalabalık arttı. Kimileri de yavaş yavaş Erdek'ten ayrılmaya hazırlanıyordu. Benim kalacak yerim var. Yarın sabah yanımda biraz peynir ve domates getirip simit aldıktan sonra çay bahçelerinden birinde kahvaltı yapmayı planlıyorum.