Edirne Hacı Adil Bey Çeşmesi

Osmanlı Devleti'nin zor zamanlarında devletin önemli kademelerinde görevler almış bir babanın kaybettiği oğlu için yaptırdığı çeşmenin hüzünlü öyküsü. Edirne'de Meriç Irmağı'nın hemen yanında, yaşlarının eseri olan bu çeşme, gelen geçen her canlıya güç vermeye devam ediyor.

HACI ADİL BEY ÇEŞMESİ’NE NASIL GİDİLİR?

Karaağaç Mahallesi’nde, Meriç Köprüsü'nün güney çıkışındadır yer alır.

Google Haritalar ile Yol Tarifi alabilirsiniz.

ÇEKİRDEK BİLGİ

Gezi Zamanı: Halka açık alanda olan çeşme haftanın 7 günü, 24 saat görülebilir.

Gezi Süresi: Sadece görmek isteyenler için 2 dakika, incelemek isteyenler için 10 dakika yeterli olur.

Yakında Ne Var?: Yürüme mesafesindeki Karaağaç'ta ve Edirne kent merkezinde yeme-içme, alışveriş ve konaklama seçenekleri vardır.

TARİHİ OLAY

Hacı Adil Bey, Edirne Valisi olarak yanındakilerle birlikte 1915 yılının Ağustos ayında Yenice, Demirköy, Karacadağ, İğneada civarındaki kasaba ve köyleri teftiş etmek için yollara düşmüş, yanında 8 yaşındaki oğlunu da götürmüştü.

Osmanlı Devleti'nin zor yıllarıydı. Balkan Savaşları sırasında 1913 yılında kısa süreliğine de olsa Edirne'yi işgal eden Bulgar ordusu yapılan antlaşmayla geri çekilmişti. Birinci Dünya Savaşı başlamış, Osmanlı Devleti, İngiliz ve Fransız donanmalarını Çanakkale Boğazı'nda durdurmayı başarmış, geçmesini engellemeye çalışıyordu. Çanakkale Savaşı devam ediyordu.

Bu koşullarda Hacı Adil Bey, dönüş yolunda Istranca Dağları'ndan geçiyorlardı. Demirköy yakınlarında 23 Ağustos 1915 günü iki yandan Bulgar çetecilerin saldırısına uğradı. Hacı Adil Bey mucize eseri kurtuldu, şoförü yaralandı ama oğlu genç yaşta şehit düştü. (1) (3)

ÇEŞMENİN ÖZELLİKLERİ

Çeşme, kesme tüf taş ve mermerden inşa edilmiş. Kare planlı bir kaide üzerinde yer verilmiş. 3 basamak çıkarak çeşmeye ulaşılır. Yüksekliği ve genişliği yaklaşık 5 metre olan çeşmenin çevresi, faytonla turist gezdirmek için bekleyen fayton ve atlarla çevrelenmiş.

Çeşmenin batı cephesindeki kitabede yapım tarihi Hicri 1322, yani 1904 olarak verilmiş. Ancak bu tarih Hacı Adil Bey'in Edirne Valiliği yaptığı dönemler (1909-1910 ve Temmuz 1913-Ekim 1915) ile örtüşmüyor. (2) Bu nedenle çeşmenin yapım tarihi konusunda kaynaklarda açıklığa kavuşturulması gereken bir soru bulunuyor.

AYRILIRKEN KISA BİR DEĞERLENDİRME

Meriç Köprüsü'nden geçip Karaağaç'a giderken yanından geçtiğimiz bu çeşme, uzun yıllardır bu meydandan geçenlerle suyunu paylaşıyor. Yapım tarihiyle ilgili soru işaretleri bulunsa da Hacı Adil Bey Çeşmesi'ni diğer tarihi çeşmelerden ayıran bir özelliği var. Kurnalarında, genç yaşta oğlunu kaybetmiş bir babanın gözyaşlarının izi.

ÇEVRESİNDE GEZİLECEK YERLER

"Meriç Köprüsü"nün hemen yanında yer alan çeşme, "Şehit Ressam Hasan Rıza Heykeli" ile de komşudur.

3 km batısında Karaağaç Mahallesi'nde "Lozan Anıtı"na, "Milli Mücadele ve Lozan Müzesi"ne, "Eski Tren Garı"na ve "Trakya Üniversitesi Doğa Tarihi Müzesi"ne yürüyerek 40 dakikada ulaşabilirsiniz. Hem ağaçlı güzel bir yoldan yürümüş olursunuz hem de yolunuzun üzerinde "Balkan Şehitleri Anıtı"nı görebilirsiniz. 

İyi gezmeler!

Kaynaklar:

(1) Osmanlı Devlet Adamlarından Hacı Adil Bey'in  Meşrutiyet Dönemindeki Faaliyetleri, Togay Seçkin Birbudak, Gazi Üniversitesi.

(2) Edirne Çeşmeleri, Murat Karademir, Selçuk Üniversitesi.

(3) Edirne Valisi Hacı Adil Bey’in Kaleminden Edirne’den Yunanistan’a Rum Göçü: İddialar ve Cevaplar, Nurten Çetin, Trakya Üniversitesi.