Rüsumat No:4 Gemi Müzesi

Ordu Sahili'nde, sandık sandık silah taşımış bir Milli Mücadele kahramanının müzesi var: Rüsumat No: 4 Gemi Müzesi. Vurulmuş, yanmış ama mücadeleden vazgeçmemiş Rüsumat No:4 gemisi, Ordu’da gezilecek yerler arasında hem tarih hem de anlam arayanlar için özel bir durak.

Sandallar yan yana dizilmiş. Üzerinde insanlar telaşla sandık sandık yük boşaltıyordu. Heykellerle betimlenen bu sahneyle geminin hikayesini daha çok merak ettik.

Güneşin sıcak yüzünü gösterdiği bir havada, Boztepe'den yamaç paraşütüyle atlayanlar masmavi gökyüzünde süzüle süzüle sahile iniyordu. Bir yandan da teleferik kabinleri Boztepe'ye çıkıp iniyordu.

Gördüğümüz Rüsumat No: 4 Gemisi'nin anıtıydı. Bu anıt, gemi şeklinde yapılmış bir müze. Milli Mücadelemiz için Anadolu'ya silah taşırken düşmana yakalanmamak için ne mücadeleler vermiş bir gemi.

Sakince güvertesine çıktık. Müzeye giriş ücretsiz.

ORDU SAHİLİNDE BİR MİLLİ MÜCADELE KAHRAMANI

Dar merdivenden indik. Duvarlarında Rüsumat'ın hikayesini okuduk. Yüz yıl önce yaşanmış bir kahramanlık öyküsünün içindeydik.

Rüsumat No:4 Vapuru, 16 Temmuz 1921 akşamı Trabzon limanındaydı. Sandıklar yüklenmiş halde İnebolu’ya doğru yola koyuldu.

İstanbul Hükümeti, onu kaçakçılığı engellemesi için Karadeniz’e göndermişti. Düşmana göre ise şimdi o kaçakçılık yapıyordu. İki Yunan gemisi Karadeniz’de devriye geziyordu. Tekne ve takaları batırıyor, kasabaları bombalıyordu. Rüsumat onlardan gizlenerek 17 Temmuz akşamı Ordu’ya ulaştı. Düşman peşindeydi, biliyorlardı. Kaptanı Yüzbaşı Mahmut Gökbora cesur bir kaptandı.

Askerleriyle birlikte balmumu heykelleri yapılmış, Anadolu'ya taşıdıkları silah dolu sandıkların başındaydılar.

O günlerde Ordu’da yanaşabileceği bir liman yoktu. Ordu halkı yardıma koştu, teknelerle sandıklar taşındı. Düşman gemileri geldiğinde karşılaştıkları manzara şuydu:

Rüsumat karaya oturmuş, baş tarafındaki yangından dumanlar yükseliyordu. Günlerdir aradıkları savaşçı gemi kullanılamaz haldeydi. Çekip gittiler.

Askerler ve Ordulular Rüsumat’a koştu. Yangını onlar çıkarmıştı. Biraz kontrolden çıkmıştı ama söndürdüler. Tekrar yüzdürdüler. 23 Temmuz günü Trabzon’a doğru yola koyuldu. Onarılması biraz zaman aldı. 26 Eylül’de yine Trabzon limanındaydı. Yine cephane yüklü sandıklarını yüklendi, Samsun limanına ulaştırdı. Ancak dönüş yolunda Görele Burnu yakınlarında düşman devriyesiyle karşılaştı. Top atışları altında kaldı, ağır hasar aldı.

Pes eder miydi Rüsumat’ın askerleri? Etmediler. 1 Ekim’de onarımı başladı. Ama 14 Ekim’de yine saldırıya uğradı. Bu sefer kurtarılma ihtimali kalmamıştı.

Rüsumat No: 4 Gemisi'nin sadece Karadeniz'de değil, Marmara Denizi'nde de seyrüsefer yaptığını öğrendik.

Tekrar güverteye çıktık. Baş kısmında bir 57 mm'lik top sanki her an Karadeniz'den düşman gelecekmiş gibi hazırdı. Deniz sakindi. Gökyüzüyle buluşan mavi bir enginlik vardı karşımızda.

Turgut Özakman "Şu Çılgın Türkler" kitabında Milli Mücadele yıllarımızı anlatırken Rüsumat No: 4 gemisinin de öyküsüne değinir. O sayfalar zihnimde canlandı.

Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının Anadolu’da yaktığı bağımsızlık ateşi sonuca ulaştı. Ama hiç kolay olmadı. Mücadele ve fedakarlıklarla dolu bir dönem…

Rüsumat No: 4 Gemi Müzesi, 2023 yılında konuklarını ağırlamaya başladı. Bu ve benzeri anıtlar, heykeller ve müzeler; unutmamak ve unutturmamak için çok, çok önemli.

Rüsumat No: 4 ile vedalaşıp Ordu Sahili'nde yürümeye devam ettik ve teleferik istasyonuna ulaştık. Ordu'da gezilecek yerlerden biri de elbette Boztepe'dir.

İstasyonun çevresinde küçük dükkanlar ve büfeler var. Biraz dinlendik, biraz da alışverişten sonra "Hadi Boztepe'ye çıkalım," derken, önce "Ters Ev"de biraz eğlendik. Ardından "Boztepe'ye Teleferik" ile çıktık.

Kaynak :

Türk Kurtuluş Savaşı Anıt ve Müze Gemileri, Veysel Özbey, Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 2024

https://ordu.ktb.gov.tr/TR-339601/rusumat-no-4-gemisi-ve-cumhuriyet.html