Edirne II.Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi

Yaklaşık 540 yıl önce Edirne'de hastaların tedavi edildiği, hekimlerin yetiştirildiği bir külliye inşa edildi. Burada hastalar, müzikle, su sesiyle ve hatta güzel kokularla şifa buluyordu. Bugün Sağlık Müzesi olarak ziyaret edilebildiğimiz II. Bayezid Külliyesi, geçmişin sağlık anlayışını tanımak ve günümüzle karşılaştırmak için görülmeye değer bir yer.

II.BAYEZİD KÜLLİYESİ SAĞLIK MÜZESİ'NE NASIL GİDİLİR?

Edirne'de kent merkezinin biraz dışında yer almaktadır.

Google Haritalar ile Yol Tarifi alabilirsiniz.

ÇEKİRDEK BİLGİ

Gezi Zamanı: Pazartesi günleri kapalı olan müze diğer günler 09.30 ile 18.00 saatleri arasında açık. Yaz aylarında Gece Müzeciliği uygulaması nedeniyle Perşembe, Cuma ve Cumartesi günlerinde 09.30 ile 22.30 saatleri arasında ziyaret edilebilir. Gitmeden önce müzenin resmi sayfasında ziyaret saatlerine dikkat edin.

Gezi Süresi: Müze için en az 40 dakika zaman ayırmalısınız. Ayrıntılı gezmek için 1,5 saat sıkılmadan zaman geçirebilirsiniz.

Giriş ücretli mi?: Evet, yetişkinler için giriş ücretli. Kimlerin ücretsiz girebileceğini buradan öğrenebilirsiniz. Müze Kart geçerli değil.

Tesis: II.Bayezid Külliyesi çevresinde konaklama ve yeme-içme seçenekleri yok. Edirne merkeze gitmeniz gerekir.

KISA TARİHÇE

8. Osmanlı Padişahı Sultan II. Bayezid, 1484 yılında sefer hazırlıklarını yakından görmek için Edirne'ye geldi. Bunu fırsat bilen şehrin ileri gelenleri toplanıp Padişah'ın huzuruna çıktılar. Edirne'nin büyük bir şehir olduğunu, gelen geçenlerin çok olduğunu, bu yüzden büyük bir hastanenin ihtiyaç olduğunu dile getirirdiler.

Sultan II.Bayezid, bu isteği geri çevirmemiş ve kendi adını taşıyan külliyenin yapımı için dönemin Mimarbaşısı Hayrettin'i görevlendirmiş.

Yüzyıllar boyunca hizmet veren külliye, devletin son döneminde devletin zayıflaması, savaşlar ve işgaller nedeniyle etkisini yitirdi. Cumhuriyetin ilanından sonra da ekonomik sıkıntılar nedeniyle uzun süre atıl halde kaldı. 1984 yılında Trakya Üniversitesi'ne devrilen tarihi yapı, yenileme çalışmalarından sonra 23 Nisan 1997 günü müze olarak kapılarını ziyarete açmış.

Tarihi tedavi yöntemlerini modern müzecilik anlayışıyla sunmayı başaran Müze, 2004 yılında Avrupa Konseyi Müze Ödülü'nü kazandı.

GÖRÜLMESİ GEREKENLER

Bir dönem hastaların şifa bulmak için geldiği bu külliyeden içeri girdiğimizde bizi yemyeşil güzel bir bahçe karşıladı. 

Külliye'yi oluşturan yapılar Darüşşifa, Tıp Medresesi, Cami ve İmarethane'dir. Tunca Irmağı üzerinde de II.Bayezid Köprüsü inşa edilmiş.

Darüşşifa (Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi)

Burası döneminin hastanesi. Avluya girince rengarenk çiçeklerle süslenmiş yeşil bir bahçe karşıladı bizi. Bu bahçeyi çevreleyen odalar hekimlerin hastalarının şikayetlerini dinledikleri odalar. Her odada o dönem, balmumu heykeller ve kullanılan eşyalarla canlandırılmış. Odalardan biri diyet mutfağı, diğeri de ilaç deposu. Avlunun sonundaki kapıdan ikinci avluya geçtik. Burası da yeşillendirilmiş bir alan. Buradaki odalarda hekimbaşının ve diğer yöneticilerin odalar var.

Üzeri daha büyük bir kubbeyle örtülmüş ana binaya girdiğimizde ortada bir havuz ve çevresinde hastaların tedavi edildiği odalar dikkatimizi çekti. Her odada yine balmumu heykeller ile canlandırılmış tedavi bilgilendirmeleri vardı. Tam karşıda müzisyenlerden oluşan bir grup müzik ile tedavi etmek amacıyla çalarken canlandırılmıştı.

Ruhsal hastalıkların tedavisinde müzikten ve su sesinde yararlanılıyordu. Bunun dışında özenle yetiştirilen bitkilerin güzel kokuları hastalar için kullanılan yöntemlerden biriydi. Bunlar darüşşifanın dikkat çeken özellikleriydi. Günümüzde müzede yapılan canlandırmalarla dönemin tedavi anlayışı sergileniyor.

Tıp Medresesi

II.Bayezid Külliyesi, sadece hastalara şifa olan bir yer değil, aynı zamanda hastaları tedavi edecek doktorları da yetiştiren bir kurumdu.

Medreseden içeri girdiğimizde taş zeminli orta avlunun ortasında bir şadırvan dikkatimizi çekti. 

Eskiden öğrenci odaları olarak kullanılan odalarda, yine balmumu heykeller ile öğrencilerin nasıl eğitim aldıkları canlandırılmış. Burada öğrendiklerini yan binadaki Darüşşifa'da, yani hastanede uygulamalı olarak görüp öğreniyorlardı.

II.Bayezid Camisi

Osmanlı cami mimarisinde alışageldiğimiz gibi, ortasında bir şadırvan bulunan revaklı bir avlusu olan cami, hastaneye gelenlerin ibadeti için düşünülmüş. Çok büyük olmasa da mihrap, minber ve hünkar mahfilindeki mermer işçiliği dikkat çekici.

İmarethane

İmarethane, insanların her gün şifa bulmak için geldiği külliyede, hem çalışanlar için hem gelen hastalar için hem de yoksullar için günde üç öğün yemek pişirilen yerdi.

Bugün, bu geniş salonda yine balmumu heykeller ve o dönem kullanılan bakır kaplar, havanlar, saklama küpleri vb. eşyalar ile oluşturulan sergi, gezerken o dönemi daha iyi anlamamıza yardımcı oldu.

Bir köşede heykelini gördüğümüz ve hikayesini okuduğumuz Aşçıbaşı Yahya Baba'nın mezarı, külliyenin yanında. "Aşçıbaşı Yahya Baba Efsanesi"ni buradan okuyabilirsiniz.

II. Bayezid Köprüsü

Külliyenin güneyinden akan Tunca üzerine yapılan köprü, külliyenin bir parçası olarak inşa edilmiş. Yapımı 1488 yılında tamamlanmış, toplam 8 gözden oluşan hörgüçlü tip bir taş köprüdür. 126,5 metre uzunluğunda ve 5,6 metre genişliğindedir.

Köprü 536 yıldır hala dimdik ayakta ve araç trafiğine de açıktır. 

AYRILIRKEN KISA BİR DEĞERLENDİRME

Yaklaşık 540 yıl önce burada hastaların iyileşmesi için yalnızca ilaçlardan yararlanılmıyordu. Müzik, su sesi, güzel kokular ve dinlenmenin de insan sağlığına katkısı olduğu biliniyordu.

Külliyeyi gezerken, aradan geçen yüzyıllara rağmen bu yaklaşımı günümüz için de üzerinde düşünmemiz gerektiğini fark ettik. Elbette bugün hastalıkların tedavisinde tıp biliminin sunduğu imkânlardan yararlanıyoruz. Ama yaşadığımız ve tedavi gördüğümüz ortamların da kendimizi iyi hissetmemizde önemli bir yeri var.

II. Bayezid Külliyesi'nden ayrılırken evlerimizi, hastanelerimizi ve hatta yaşadığımız kentlerin ya da köylerin tasarımını yeniden düşünmemiz gerektiğini düşündük.

ÇEVRESİNDE GEZİLECEK YERLER

Külliye gibi Edirne'nin kuzeyinde yer alan Sarayiçi Er Meydanı'na araçla 5 dakikada ulaşabilirsiniz. Burada efsane pehlivanların heykellerini ve Kanuni Köprüsü'nü görebilirsiniz. Ayrıca Eski Edirne Sarayı da bu bölgede ancak yenileme çalışmaları olduğundan gezmek için açılmasını beklemek gerek. 

Külliyenin yaklaşık 2,5 km batısında yer alan "Hıdırlık Tabyası Balkan Tarihi Müzesi"ne araçla 8 dakikada ulaşabilirsiniz.

Külliyenin yaklaşık 2 km güneyinde yer alan Edirne kent merkezine araçla 5 dakikada ulaşabilirsiniz. Burada "Selimiye Külliyesi ve Camisi", "Üç Şerefeli Cami" ve "Eski (Ulu) Cami" gibi tarihi camileri görebilir, "Bedesten" ve "Ali Paşa Çarşısı"ndan alışveriş yapabilir ve Roma İmparatoru Hadrianus'un yaptırdığı Edirne Kalesi'nden günümüze kalan ve müze olarak düzenlenen "Makedon Kulesi"ni gezebilirsiniz.

İyi gezmeler!

Kaynak:

https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/#anasayfa